Македонија
Од иницијативата повикуваат јавната дебата за рударството да се темели на факти, стручност и одговорно разгледување на економските можности и еколошките стандарди. Европската Унија ги интензивира напорите за обезбедување критични минерални.
Од иницијативата повикуваат јавната дебата за рударството да се темели на факти, стручност и одговорно разгледување на економските можности и еколошките стандарди. Европската Унија ги интензивира напорите за обезбедување критични минерални суровини, а Европската комисија најавува нов повик за стратешки проекти до крајот на 2026 година. Во рамките на европската Директива за критични суровини, за Од иницијативата повикуваат јавната дебата за рударството да се темели на факти, стручност и одговорно разгледување на економските можности и еколошките стандарди.
Европската Унија ги интензивира напорите за обезбедување критични минерални суровини, а Европската комисија најавува нов повик за стратешки проекти до крајот на 2026 година. Во рамките на европската Директива за критични суровини, за стратешките проекти се предвидени поедноставени и попредвидливи постапки за издавање дозволи, со рокови до 27 месеци за експлоатација и до 15 месеци. Во рамките на европската Директива за критични суровини, за стратешките проекти се предвидени поедноставени и попредвидливи постапки за издавање дозволи, со рокови до 27 месеци за експлоатација и до 15 месеци за проекти за преработка и рециклирање.
Економија „И Здравје и Работа“: Европа ги забрзува постапките за критични минерали, Македонија треба да го искористи потенцијалот на Иловица 18/10/2026 11:42 Од иницијативата повикуваат јавната дебата.
Македонија не смее да го пропушти моментумот што се создава во Европа во однос на обезбедувањето критични минерални суровини и да дозволи потенцијалот на домашните наоѓалишта, меѓу кои и Иловица–Штука, да остане неискористен без темелна, с.
ПРЕТПРИЕМНИШТВО ИЗИР: Македонија не смее да го пропушти моментумот за одржливо искористување на минералните ресурси 31/10/2026 9:34 Share Facebook X Pinterest WhatsApp Македонија не смее да го пропушт.
Македонија не смее да го пропушти моментумот што се создава во Европа во однос на обезбедувањето критични минерални суровини и да дозволи потенцијалот на домашните наоѓалишта, меѓу кои и Иловица–Штука, да остане неискористен без темелна, стручна и одговорна проценка на можностите за нивно одржливо искористување. Европската Унија веќе презема конкретни чекори за зајакнување на сопствените капацитети за истражување, експлоатација, преработка и рециклирање на критичните суровини. Преку Европскиот акт за критични суровини (Critical Raw Materials Act), ЕУ воспоставува механизми за препознавање и поддршка на стратешки проекти, поефикасно координирање на административните постапки и олеснување на пристапот до финансиски инструменти и инвестиции.
Македонија не смее да го пропушти моментумот што се создава во Европа во однос на обезбедувањето критични минерални суровини и да дозволи потенцијалот на домашните наоѓалишта, меѓу кои и Иловица–Штука, да остане неискористен без темелна, стручна и одговорна проценка на можностите за нивно одржливо искористување. Европската Унија веќе презема конкретни чекори за зајакнување на сопствените капацитети за истражување, експлоатација, преработка и рециклирање на критичните суровини. Преку Европскиот акт за критични суровини (Critical Raw Materials Act), ЕУ воспоставува механизми за препознавање и поддршка на стратешки проекти, поефикасно координирање на административните постапки и олеснување на пристапот до финансиски инструменти и инвестиции.
Рударството се трансформира во високо технолошка индустрија која има клучна улога во енергетската транзиција и развојот на новите технологии. Ова беше една од пораките на претседателот на Здружението на рударски и геолошки инженери на Македонија, Горан Сарафимов, на последното научно советување. „Потребен е рударски сектор кој ќе биде партнер на европската иднина“, нагласи Сарафимов, посочувајќи дека брзите технолошки промени и растечката потреба за минерални суровини бараат поинаков пристап кон рударството.
РУДАРСТВОТО ДОБИВА ЦЕНТРАЛНО МЕСТО ВО РЕГИОНОТ, МАКЕДОНИЈА ДА НЕ СТОИ НАСТРАНА Експертите го потврдија недостигот на бакар во светот Во Србија се реализираат повеќе милијарди на инвестиции во производ.
Зголемената глобална побарувачка за бакар и други критични минерални суровини го става рударството во фокусот на европските економски и индустриски политики. Во услови на енергетска транзиција и брз технолошки развој, регионот на Западен Б.
„Потребен е рударски сектор кој ќе биде партнер на европската иднина“, порача претседателот на Здружението на рударски и геолошки инженери на Македонија, Горан Сарафимов, на последното научно советување. Тој истакна дека живееме во време на брзи технолошки промени, енергетска транзиција и зголемена потреба од минерални суровини, поради што рударството денес не може да се гледа само како индустрија за ископување руда и метали. „Современото рударство претставува висока технолошка дејност, која применува автоматизација, дигитализација, вештачка интелигенција, далечинско управување со опрема, беспилотни летала за геолошки истражувања и напредни системи за мониторинг на животната средина.
Европскиот извештај е поттик за усогласување на законодавството, развој на рударството и искористување на потенцијалот на домашните минерални ресурси. Европската Унија јасно укажува дека критичните минерални суровини имаат стратешко значење за европската индустрија и сигурноста на синџирите на снабдување. Македонија треба да ја препознае оваа можност и да ги следи европските политики, создавајќи услови за развој на современо, одговорно и одржливо рударство, оценува „И Здравје и Работа“.
ЕУ ПОВИКА МАКЕДОНИЈА ДА СЕ УСОГЛАСИ СО ПОЛИТИКИТЕ ЗА КРИТИЧНИ СУРОВИНИ Единствена инвестиција кај нас е на „Трафигура“ за бакарот во Иловица „Северна Македонија сè уште треба да се усогласи со Директи.
Македонија сè уште треба да се усогласи со Директивата за критични суровини, како и да изготви и усвои соодветна легислатива за да се интегрира во синџирот на вредности на ЕУ за критични суровини, пишува во последниот Извештај на Европската комисија посветен на земјава.
Европскиот извештај е поттик за усогласување на законодавството, развој на рударството и искористување на потенцијалот на домашните минерални ресурси Европската Унија јасно укажува дека критичните минерални суровини имаат стратешко значење за европската индустрија и сигурноста на синџирите на снабдување. Македонија треба да ја препознае оваа можност и да ги следи европските политики, создавајќи услови за развој на современо, одговорно и одржливо рударство, оценува „И Здравје и Работа“. Од „И Здравје и Работа“ посочуваат дека оваа препорака треба да биде сфатена како повик за конкретни чекори, а не само како обврска на хартија.
Обезбедувањето сигурни извори на критични минерали станува еден од приоритетите на европските економски и безбедносни политики. По Европската Унија, која веќе воспостави рамка за поддршка на стратешки рударски проекти, и британскиот Парламент повикува на примена на сличен модел за намалување на зависноста од надворешни снабдувачи. Парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија предупредува дека доминацијата на Кина во синџирите на снабдување со критични минерали претставува сериозен ризик за британската економија.
Велика Британија треба да го следи примерот на Европската Унија и да воведе модел за означување и поддршка на стратешки рударски проекти, оценува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во извештајот посветен на кри.
Зависноста од Кина во снабдувањето со критични минерали претставува сериозна геополитичка закана за Велика Британија, предупредува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во својот најнов извештај, британските пратеници бараат итни мерки за намалување на зависноста од кинеските синџири на снабдување и развој на сопствени и алтернативни извори на суровини. Комисијата посочува дека контролата врз критичните минерали може да се користи како инструмент за геополитички притисок, со директни последици врз економската и националната безбедност.
Зависноста од Кина во снабдувањето со критични минерали претставува сериозна геополитичка закана за Велика Британија, предупредува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во својот најнов извештај, британските пратеници бараат итни мерки за намалување на зависноста од кинеските синџири на снабдување и развој на сопствени и алтернативни извори на суровини. Комисијата посочува дека контролата врз критичните минерали може да се користи како инструмент за геополитички притисок, со директни последици врз економската и националната безбедност.
Македонија
Од иницијативата повикуваат јавната дебата за рударството да се темели на факти, стручност и одговорно разгледување на економските можности и еколошките стандарди. Европската Унија ги интензивира напорите за обезбедување критични минерални.
Од иницијативата повикуваат јавната дебата за рударството да се темели на факти, стручност и одговорно разгледување на економските можности и еколошките стандарди. Европската Унија ги интензивира напорите за обезбедување критични минерални суровини, а Европската комисија најавува нов повик за стратешки проекти до крајот на 2026 година. Во рамките на европската Директива за критични суровини, за Од иницијативата повикуваат јавната дебата за рударството да се темели на факти, стручност и одговорно разгледување на економските можности и еколошките стандарди.
Европската Унија ги интензивира напорите за обезбедување критични минерални суровини, а Европската комисија најавува нов повик за стратешки проекти до крајот на 2026 година. Во рамките на европската Директива за критични суровини, за стратешките проекти се предвидени поедноставени и попредвидливи постапки за издавање дозволи, со рокови до 27 месеци за експлоатација и до 15 месеци. Во рамките на европската Директива за критични суровини, за стратешките проекти се предвидени поедноставени и попредвидливи постапки за издавање дозволи, со рокови до 27 месеци за експлоатација и до 15 месеци за проекти за преработка и рециклирање.
Економија „И Здравје и Работа“: Европа ги забрзува постапките за критични минерали, Македонија треба да го искористи потенцијалот на Иловица 18/10/2026 11:42 Од иницијативата повикуваат јавната дебата.
Македонија не смее да го пропушти моментумот што се создава во Европа во однос на обезбедувањето критични минерални суровини и да дозволи потенцијалот на домашните наоѓалишта, меѓу кои и Иловица–Штука, да остане неискористен без темелна, с.
ПРЕТПРИЕМНИШТВО ИЗИР: Македонија не смее да го пропушти моментумот за одржливо искористување на минералните ресурси 31/10/2026 9:34 Share Facebook X Pinterest WhatsApp Македонија не смее да го пропушт.
Македонија не смее да го пропушти моментумот што се создава во Европа во однос на обезбедувањето критични минерални суровини и да дозволи потенцијалот на домашните наоѓалишта, меѓу кои и Иловица–Штука, да остане неискористен без темелна, стручна и одговорна проценка на можностите за нивно одржливо искористување. Европската Унија веќе презема конкретни чекори за зајакнување на сопствените капацитети за истражување, експлоатација, преработка и рециклирање на критичните суровини. Преку Европскиот акт за критични суровини (Critical Raw Materials Act), ЕУ воспоставува механизми за препознавање и поддршка на стратешки проекти, поефикасно координирање на административните постапки и олеснување на пристапот до финансиски инструменти и инвестиции.
Македонија не смее да го пропушти моментумот што се создава во Европа во однос на обезбедувањето критични минерални суровини и да дозволи потенцијалот на домашните наоѓалишта, меѓу кои и Иловица–Штука, да остане неискористен без темелна, стручна и одговорна проценка на можностите за нивно одржливо искористување. Европската Унија веќе презема конкретни чекори за зајакнување на сопствените капацитети за истражување, експлоатација, преработка и рециклирање на критичните суровини. Преку Европскиот акт за критични суровини (Critical Raw Materials Act), ЕУ воспоставува механизми за препознавање и поддршка на стратешки проекти, поефикасно координирање на административните постапки и олеснување на пристапот до финансиски инструменти и инвестиции.
Рударството се трансформира во високо технолошка индустрија која има клучна улога во енергетската транзиција и развојот на новите технологии. Ова беше една од пораките на претседателот на Здружението на рударски и геолошки инженери на Македонија, Горан Сарафимов, на последното научно советување. „Потребен е рударски сектор кој ќе биде партнер на европската иднина“, нагласи Сарафимов, посочувајќи дека брзите технолошки промени и растечката потреба за минерални суровини бараат поинаков пристап кон рударството.
РУДАРСТВОТО ДОБИВА ЦЕНТРАЛНО МЕСТО ВО РЕГИОНОТ, МАКЕДОНИЈА ДА НЕ СТОИ НАСТРАНА Експертите го потврдија недостигот на бакар во светот Во Србија се реализираат повеќе милијарди на инвестиции во производ.
Зголемената глобална побарувачка за бакар и други критични минерални суровини го става рударството во фокусот на европските економски и индустриски политики. Во услови на енергетска транзиција и брз технолошки развој, регионот на Западен Б.
„Потребен е рударски сектор кој ќе биде партнер на европската иднина“, порача претседателот на Здружението на рударски и геолошки инженери на Македонија, Горан Сарафимов, на последното научно советување. Тој истакна дека живееме во време на брзи технолошки промени, енергетска транзиција и зголемена потреба од минерални суровини, поради што рударството денес не може да се гледа само како индустрија за ископување руда и метали. „Современото рударство претставува висока технолошка дејност, која применува автоматизација, дигитализација, вештачка интелигенција, далечинско управување со опрема, беспилотни летала за геолошки истражувања и напредни системи за мониторинг на животната средина.
Европскиот извештај е поттик за усогласување на законодавството, развој на рударството и искористување на потенцијалот на домашните минерални ресурси. Европската Унија јасно укажува дека критичните минерални суровини имаат стратешко значење за европската индустрија и сигурноста на синџирите на снабдување. Македонија треба да ја препознае оваа можност и да ги следи европските политики, создавајќи услови за развој на современо, одговорно и одржливо рударство, оценува „И Здравје и Работа“.
ЕУ ПОВИКА МАКЕДОНИЈА ДА СЕ УСОГЛАСИ СО ПОЛИТИКИТЕ ЗА КРИТИЧНИ СУРОВИНИ Единствена инвестиција кај нас е на „Трафигура“ за бакарот во Иловица „Северна Македонија сè уште треба да се усогласи со Директи.
Македонија сè уште треба да се усогласи со Директивата за критични суровини, како и да изготви и усвои соодветна легислатива за да се интегрира во синџирот на вредности на ЕУ за критични суровини, пишува во последниот Извештај на Европската комисија посветен на земјава.
Европскиот извештај е поттик за усогласување на законодавството, развој на рударството и искористување на потенцијалот на домашните минерални ресурси Европската Унија јасно укажува дека критичните минерални суровини имаат стратешко значење за европската индустрија и сигурноста на синџирите на снабдување. Македонија треба да ја препознае оваа можност и да ги следи европските политики, создавајќи услови за развој на современо, одговорно и одржливо рударство, оценува „И Здравје и Работа“. Од „И Здравје и Работа“ посочуваат дека оваа препорака треба да биде сфатена како повик за конкретни чекори, а не само како обврска на хартија.
Обезбедувањето сигурни извори на критични минерали станува еден од приоритетите на европските економски и безбедносни политики. По Европската Унија, која веќе воспостави рамка за поддршка на стратешки рударски проекти, и британскиот Парламент повикува на примена на сличен модел за намалување на зависноста од надворешни снабдувачи. Парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија предупредува дека доминацијата на Кина во синџирите на снабдување со критични минерали претставува сериозен ризик за британската економија.
Велика Британија треба да го следи примерот на Европската Унија и да воведе модел за означување и поддршка на стратешки рударски проекти, оценува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во извештајот посветен на кри.
Зависноста од Кина во снабдувањето со критични минерали претставува сериозна геополитичка закана за Велика Британија, предупредува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во својот најнов извештај, британските пратеници бараат итни мерки за намалување на зависноста од кинеските синџири на снабдување и развој на сопствени и алтернативни извори на суровини. Комисијата посочува дека контролата врз критичните минерали може да се користи како инструмент за геополитички притисок, со директни последици врз економската и националната безбедност.
Зависноста од Кина во снабдувањето со критични минерали претставува сериозна геополитичка закана за Велика Британија, предупредува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во својот најнов извештај, британските пратеници бараат итни мерки за намалување на зависноста од кинеските синџири на снабдување и развој на сопствени и алтернативни извори на суровини. Комисијата посочува дека контролата врз критичните минерали може да се користи како инструмент за геополитички притисок, со директни последици врз економската и националната безбедност.
Македонија
„Активирањето на домашните минерални потенцијали е можност за нови инвестиции, работни места, развој на домашните компании и технолошка модернизација на македонското рударство Светот влегува во нова фаза на развој на рударскиот сектор.
Од иницијативата повикуваат јавната дебата за рударството да се темели на факти, стручност и одговорно разгледување на економските можности и еколошките стандарди. Европската Унија ги интензивира напорите за обезбедување критични минерални.
Од иницијативата повикуваат јавната дебата за рударството да се темели на факти, стручност и одговорно разгледување на економските можности и еколошките стандарди. Европската Унија ги интензивира напорите за обезбедување критични минерални суровини, а Европската комисија најавува нов повик за стратешки проекти до крајот на 2026 година. Во рамките на европската Директива за критични суровини, за Од иницијативата повикуваат јавната дебата за рударството да се темели на факти, стручност и одговорно разгледување на економските можности и еколошките стандарди.
Европската Унија ги интензивира напорите за обезбедување критични минерални суровини, а Европската комисија најавува нов повик за стратешки проекти до крајот на 2026 година. Во рамките на европската Директива за критични суровини, за стратешките проекти се предвидени поедноставени и попредвидливи постапки за издавање дозволи, со рокови до 27 месеци за експлоатација и до 15 месеци. Во рамките на европската Директива за критични суровини, за стратешките проекти се предвидени поедноставени и попредвидливи постапки за издавање дозволи, со рокови до 27 месеци за експлоатација и до 15 месеци за проекти за преработка и рециклирање.
Економија „И Здравје и Работа“: Европа ги забрзува постапките за критични минерали, Македонија треба да го искористи потенцијалот на Иловица 18/10/2026 11:42 Од иницијативата повикуваат јавната дебата.
Македонија не смее да го пропушти моментумот што се создава во Европа во однос на обезбедувањето критични минерални суровини и да дозволи потенцијалот на домашните наоѓалишта, меѓу кои и Иловица–Штука, да остане неискористен без темелна, с.
ПРЕТПРИЕМНИШТВО ИЗИР: Македонија не смее да го пропушти моментумот за одржливо искористување на минералните ресурси 31/10/2026 9:34 Share Facebook X Pinterest WhatsApp Македонија не смее да го пропушт.
Македонија не смее да го пропушти моментумот што се создава во Европа во однос на обезбедувањето критични минерални суровини и да дозволи потенцијалот на домашните наоѓалишта, меѓу кои и Иловица–Штука, да остане неискористен без темелна, стручна и одговорна проценка на можностите за нивно одржливо искористување. Европската Унија веќе презема конкретни чекори за зајакнување на сопствените капацитети за истражување, експлоатација, преработка и рециклирање на критичните суровини. Преку Европскиот акт за критични суровини (Critical Raw Materials Act), ЕУ воспоставува механизми за препознавање и поддршка на стратешки проекти, поефикасно координирање на административните постапки и олеснување на пристапот до финансиски инструменти и инвестиции.
Македонија не смее да го пропушти моментумот што се создава во Европа во однос на обезбедувањето критични минерални суровини и да дозволи потенцијалот на домашните наоѓалишта, меѓу кои и Иловица–Штука, да остане неискористен без темелна, стручна и одговорна проценка на можностите за нивно одржливо искористување. Европската Унија веќе презема конкретни чекори за зајакнување на сопствените капацитети за истражување, експлоатација, преработка и рециклирање на критичните суровини. Преку Европскиот акт за критични суровини (Critical Raw Materials Act), ЕУ воспоставува механизми за препознавање и поддршка на стратешки проекти, поефикасно координирање на административните постапки и олеснување на пристапот до финансиски инструменти и инвестиции.
Рударството се трансформира во високо технолошка индустрија која има клучна улога во енергетската транзиција и развојот на новите технологии. Ова беше една од пораките на претседателот на Здружението на рударски и геолошки инженери на Македонија, Горан Сарафимов, на последното научно советување. „Потребен е рударски сектор кој ќе биде партнер на европската иднина“, нагласи Сарафимов, посочувајќи дека брзите технолошки промени и растечката потреба за минерални суровини бараат поинаков пристап кон рударството.
РУДАРСТВОТО ДОБИВА ЦЕНТРАЛНО МЕСТО ВО РЕГИОНОТ, МАКЕДОНИЈА ДА НЕ СТОИ НАСТРАНА Експертите го потврдија недостигот на бакар во светот Во Србија се реализираат повеќе милијарди на инвестиции во производ.
Зголемената глобална побарувачка за бакар и други критични минерални суровини го става рударството во фокусот на европските економски и индустриски политики. Во услови на енергетска транзиција и брз технолошки развој, регионот на Западен Б.
„Потребен е рударски сектор кој ќе биде партнер на европската иднина“, порача претседателот на Здружението на рударски и геолошки инженери на Македонија, Горан Сарафимов, на последното научно советување. Тој истакна дека живееме во време на брзи технолошки промени, енергетска транзиција и зголемена потреба од минерални суровини, поради што рударството денес не може да се гледа само како индустрија за ископување руда и метали. „Современото рударство претставува висока технолошка дејност, која применува автоматизација, дигитализација, вештачка интелигенција, далечинско управување со опрема, беспилотни летала за геолошки истражувања и напредни системи за мониторинг на животната средина.
Европскиот извештај е поттик за усогласување на законодавството, развој на рударството и искористување на потенцијалот на домашните минерални ресурси. Европската Унија јасно укажува дека критичните минерални суровини имаат стратешко значење за европската индустрија и сигурноста на синџирите на снабдување. Македонија треба да ја препознае оваа можност и да ги следи европските политики, создавајќи услови за развој на современо, одговорно и одржливо рударство, оценува „И Здравје и Работа“.
ЕУ ПОВИКА МАКЕДОНИЈА ДА СЕ УСОГЛАСИ СО ПОЛИТИКИТЕ ЗА КРИТИЧНИ СУРОВИНИ Единствена инвестиција кај нас е на „Трафигура“ за бакарот во Иловица „Северна Македонија сè уште треба да се усогласи со Директи.
Македонија сè уште треба да се усогласи со Директивата за критични суровини, како и да изготви и усвои соодветна легислатива за да се интегрира во синџирот на вредности на ЕУ за критични суровини, пишува во последниот Извештај на Европската комисија посветен на земјава.
Европскиот извештај е поттик за усогласување на законодавството, развој на рударството и искористување на потенцијалот на домашните минерални ресурси Европската Унија јасно укажува дека критичните минерални суровини имаат стратешко значење за европската индустрија и сигурноста на синџирите на снабдување. Македонија треба да ја препознае оваа можност и да ги следи европските политики, создавајќи услови за развој на современо, одговорно и одржливо рударство, оценува „И Здравје и Работа“. Од „И Здравје и Работа“ посочуваат дека оваа препорака треба да биде сфатена како повик за конкретни чекори, а не само како обврска на хартија.
Обезбедувањето сигурни извори на критични минерали станува еден од приоритетите на европските економски и безбедносни политики. По Европската Унија, која веќе воспостави рамка за поддршка на стратешки рударски проекти, и британскиот Парламент повикува на примена на сличен модел за намалување на зависноста од надворешни снабдувачи. Парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија предупредува дека доминацијата на Кина во синџирите на снабдување со критични минерали претставува сериозен ризик за британската економија.
Велика Британија треба да го следи примерот на Европската Унија и да воведе модел за означување и поддршка на стратешки рударски проекти, оценува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во извештајот посветен на кри.
Зависноста од Кина во снабдувањето со критични минерали претставува сериозна геополитичка закана за Велика Британија, предупредува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во својот најнов извештај, британските пратеници бараат итни мерки за намалување на зависноста од кинеските синџири на снабдување и развој на сопствени и алтернативни извори на суровини. Комисијата посочува дека контролата врз критичните минерали може да се користи како инструмент за геополитички притисок, со директни последици врз економската и националната безбедност.
Зависноста од Кина во снабдувањето со критични минерали претставува сериозна геополитичка закана за Велика Британија, предупредува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во својот најнов извештај, британските пратеници бараат итни мерки за намалување на зависноста од кинеските синџири на снабдување и развој на сопствени и алтернативни извори на суровини. Комисијата посочува дека контролата врз критичните минерали може да се користи како инструмент за геополитички притисок, со директни последици врз економската и националната безбедност.