Постојат занаети во кои предметот што на крајот го држиме во рака кажува само половина од приказната. Другата половина останува во работилницата – во огнот, звукот на чеканчето, ситните алатки и часовите работа што речиси никогаш не можат да се пресметаат според големината на готовиот предмет. Кујунџиството е еден од тие занаети.

Македонската народна песна „Си заљубив едно моме“ во својата навидум едноставна приказна крие силна човечка драма. Во неа љубовта не е претставена како идилично чувство што природно води кон среќа, туку како искуство изложено на болест, загуба и неминовност. Народниот пејач не ја објаснува болката – тој ја покажува преку неколку силни слики и постапки.

Кога луѓето се навраќаат на својот живот, најголемите каења често не се поврзани со погрешните одлуки, туку со можностите што никогаш не ги искористиле. Патувањето што постојано го одложувале, работата за која не се пријавиле, разговорот што никогаш не го започнале. Со текот на годините, неуспесите избледуваат, но прашањето што би се случило доколку се обиделе понекогаш останува.

Имаше време кога за почеток на играта не беше потребно ништо повеќе од неколку деца што ќе излезат пред зграда, во двор или на улица. Немаше однапред подготвено сценарио, немаше уред што кажува што треба да се направи, ниту возрасен што ја организира секоја минута. Некој ќе донесеше топка, некој џамлии, некој парче ластик, а понекогаш немаше ни тоа.

. Не праќај гневна порака. Напиши ја, преспиј ја, избриши ја. 22. Исклучи ги сите нотификации освен оние на кои би реагирал и во три саат ноќе. 11. Научи се да кажеш „не знам“ без да се извинуваш.

На прв поглед, приказната за царот и ѓеривџијата е груба, речиси анегдотска. Има смрдеа, нечистотија, народен говор и една реченица што тешко би ја очекувале во салонска литература: „Трај, душо, оти од лајнава во полајна ќе те клаам.“ Токму во таа реченица, меѓу хуморот и простодушноста, е скриена целата тежина на приказната. Ѓеривџијата работи работа од која другите би го свртеле погледот.

Проектот е завршен, а целта кон која сме се стремеле со месеци, можеби и години, е остварена. Би требало да бидеме среќни, нели? И стварно чувствуваме задоволство, гордост и олеснување, не сме толку будали.

Понекогаш точно знаеме што треба да направиме (и готови сме!), а сепак некако успеваме да го одложиме моментот на дејствување. Пораката е напишана, ама ја читаме уште еднаш. Одлуката е донесена, ама одеднаш ни се чини дека треба дополнително да размислиме.

Пред да постојат фабрички хали, автоматизирани линии и предмети што се произведуваат во илјадници исти примероци, постоела ковачницата. Мал простор со оган, наковална, чекани и железо, во кој човекот со сопствените раце создавал предмети без кои секојдневниот живот тешко можел да се замисли. Од земјоделската алатка до потковицата, од клинецот до шарката, од ножот до железната ограда – зад секој таков предмет стоеле искуство, сила и знаење стекнувано со години.